Bò bía ngọt là món quà vặt rong quen thuộc của trẻ con Sài Gòn: bánh tráng mỏng như giấy cuộn kẹo mạch nha kéo trắng, dừa nạo, mè rang và đường, giòn ngọt thơm. Cùng với kẹo dừa Bến Tre, cóc ổi lắc muối ớt, bánh tráng nướng, chuối nướng, bánh da lợn, đây là những món ăn vặt mà nhiều người lớn lên ở miền Nam nhắc đầu tiên khi nói về tuổi thơ.
Bò bía ngọt: món của người Hoa, hồn của Sài Gòn
Chữ "bò bía" (popiah) là món cuốn gốc Phúc Kiến, Triều Châu, có cả loại mặn (cuốn lạp xưởng, củ sắn, trứng, tôm khô) và loại ngọt. Bò bía ngọt ở Sài Gòn là một biến tấu: người bán mang theo một thùng kính nhỏ đựng bánh tráng tròn mỏng, một thanh kẹo mạch nha trắng (giống kẹo kéo), dừa nạo sợi, mè rang trộn đường.
- Trải một lá bánh tráng mỏng.
- Bẻ một mẩu kẹo mạch nha dài đặt lên.
- Rắc dừa nạo, mè rang, đường.
- Cuộn chặt lại thành ống nhỏ, gói giấy đưa khách.
Người bán bò bía ngọt thường đạp xe hoặc đẩy xe đi qua cổng trường, công viên, hẻm. Trẻ con xúm lại xem cuốn bánh, mua vài cuốn, cắn giòn rụm. Ở miền Bắc, món gần nhất là kẹo kéo cuốn bánh đa, nhưng hương vị dừa mè rất "Nam".
Kẹo dừa Bến Tre
Bến Tre (nay thuộc tỉnh Vĩnh Long sau sắp xếp năm 2025) là xứ dừa, và kẹo dừa là đặc sản nổi tiếng nhất. Kẹo làm từ nước cốt dừa, mạch nha, đường, nấu trong chảo lớn, khuấy liên tục tới khi kẹo sánh đặc, đổ ra khuôn, cán, cắt thành viên nhỏ, gói giấy bóng kính rồi gói thêm lớp giấy gạo (bánh tráng mỏng ăn được). Có kẹo dừa sữa, kẹo dừa lá dứa, kẹo dừa sầu riêng, kẹo dừa đậu phộng.
Các lò kẹo dừa ở Bến Tre, nhất là khu vực Mỏ Cày, Châu Thành cũ, thường đón khách đến xem quy trình nấu kẹo. Kẹo dừa là món quà mà khách du lịch miền Tây hầu như ai cũng mua mang về.
Những món quà vặt quen tai
| Món | Mô tả |
|---|---|
| Cóc, ổi, xoài lắc muối ớt | Trái cây chua cắt miếng, lắc trong túi với muối ớt, đường; có khi chấm mắm ruốc |
| Bánh tráng nướng | Bánh tráng phết trứng cút, hành mỡ, tôm khô, nướng than (nổi tiếng ở Đà Lạt) |
| Chuối nướng | Chuối xiêm bọc nếp, lá chuối, nướng than, ăn với nước cốt dừa |
| Bánh da lợn, bánh bò | Bánh bột hấp nhiều lớp, ngọt béo |
| Bánh tiêu, bánh bò chiên | Bánh chiên phồng, có mè, của người Hoa |
| Đậu phộng nấu, bắp nấu | Bán rong buổi tối |
| Kẹo chuối | Chuối sên đường, gừng, ép thành thanh |
Cóc ổi lắc muối: thú vui cổng trường
Ở miền Nam, cổng trường tiểu học giờ ra về thường có xe trái cây: cóc, ổi, xoài non, me, mận, cắt sẵn trong tủ kính. Khách chọn, người bán bỏ vào túi nilon, rắc muối ớt, đường, lắc đều. Vị chua, cay, mặn, ngọt hoà vào nhau là thứ trẻ con mê. Có người chấm thêm mắm ruốc, mắm đường. Tới nay, cóc ổi lắc vẫn là món "trend" được giới trẻ mua qua mạng.
Tục ăn trái chua chấm muối có ở khắp Đông Nam Á, với Thái Lan, Philippines, Indonesia mỗi nước một kiểu muối chấm riêng.
Bánh tráng và đủ kiểu biến tấu
Bánh tráng là nguyên liệu nền của nhiều món ăn vặt miền Nam và Nam Trung Bộ. Bánh tráng nướng (người Đà Lạt có khi gọi vui là "pizza Việt"), bánh tráng trộn với khô bò, trứng cút, rau răm, sa tế, bánh tráng cuốn bơ, bánh tráng phơi sương Trảng Bàng (Tây Ninh) cuốn thịt luộc. Bánh tráng trộn trở thành món ăn vặt "quốc dân" của học sinh từ khoảng những năm 2010.
Ăn quà vặt cho an toàn
- Trái cây lắc muối nên chọn xe bán có tủ kính, dao thớt sạch, đá sạch.
- Muối ớt, mắm đường để ngoài trời lâu dễ nhiễm bẩn; chọn hàng bán nhanh, đậy kín.
- Bánh tráng trộn, khô bò không nhãn mác có thể chứa phẩm màu, chất bảo quản không rõ nguồn gốc.
- Kẹo dừa dẻo dính răng: ăn vừa phải, súc miệng sau đó.
- Trẻ nhỏ ăn cóc, ổi, xoài non nhiều có thể đau bụng, nhất là khi đói.
Góc nhìn hôm nay
Bò bía ngọt vẫn còn ở Sài Gòn, dù ít hơn trước; những người bán lâu năm thường có khách quen ở một số khu chợ, công viên, khu phố người Hoa ở Quận 5 (tên gọi cũ). Kẹo dừa Bến Tre vẫn là đặc sản lớn, nhiều lò mở cửa cho khách tham quan.
Làm bò bía ngọt ở nhà rất đơn giản nếu mua được bánh tráng mỏng và kẹo mạch nha: một buổi chiều cho trẻ tự cuốn, tự rắc dừa mè, vừa ăn vừa nghe kể chuyện chiếc xe đạp bò bía trước cổng trường của bố mẹ ngày xưa.
Câu hỏi thường gặp
Bò bía ngọt gồm những gì?
Bò bía ngọt gồm bánh tráng mỏng cuốn kẹo mạch nha kéo trắng, dừa nạo, mè rang và đường. Đây là món quà vặt rong quen thuộc của Sài Gòn.
Bò bía có nguồn gốc từ đâu?
Bò bía (popiah) là món cuốn gốc Phúc Kiến, Triều Châu, được người Hoa mang vào Nam Bộ. Ở Sài Gòn có cả bò bía mặn và bò bía ngọt.
Kẹo dừa Bến Tre làm từ gì?
Kẹo dừa làm từ nước cốt dừa, mạch nha và đường nấu sánh, đổ khuôn, cắt viên rồi gói giấy gạo. Có nhiều vị như sữa, lá dứa, sầu riêng, đậu phộng.
Bánh tráng phơi sương ở đâu?
Bánh tráng phơi sương nổi tiếng ở Trảng Bàng, Tây Ninh. Bánh được nướng rồi phơi sương đêm cho mềm dẻo, thường cuốn thịt luộc, rau rừng.
Ăn cóc ổi lắc muối có hại không?
Ăn vừa phải thì không sao, nhưng ăn nhiều khi đói có thể đau bụng. Nên chọn xe bán sạch sẽ, dao thớt, muối ớt được đậy kín.