Kẹo bông gòn và kẹo hồ lô: kẹo bông được làm thế nào, từ đâu mà có

Kẹo bông gòn là đường được làm nóng chảy rồi quay ly tâm qua những lỗ nhỏ, kéo thành sợi mảnh như tơ, quấn quanh que tre thành một đám bông xốp ngọt. Ở Việt Nam, kẹo bông gắn với hội chợ, công viên, cổng trường và những người bán rong đạp xe chở máy quay kẹo. Kẹo hồ lô — trái cây xiên que phủ lớp đường thắng giòn — là món du nhập từ Trung Quốc, phổ biến hơn trong những năm gần đây.

Kẹo bông được làm thế nào

Máy làm kẹo bông có một chiếc đầu quay nhỏ ở giữa, bên trong có bộ phận làm nóng. Đường cát được đổ vào đầu quay, nóng chảy thành dạng lỏng. Đầu quay xoay rất nhanh, lực ly tâm đẩy đường lỏng qua những lỗ li ti; khi bay ra ngoài, sợi đường gặp không khí nguội lại tức thì thành những sợi mảnh hơn sợi tóc. Người bán cầm que tre quấn quanh lòng chảo, sợi đường bám vào que và lớn dần thành đám bông.

Một thìa đường nhỏ có thể làm ra một cây kẹo bông to bằng đầu trẻ con — phần lớn thể tích là không khí. Đó là lý do kẹo bông chạm lưỡi tan biến gần như ngay lập tức.

Một chi tiết hay được nhắc: William Morrison là một nha sĩ — người góp phần phát minh ra máy làm kẹo bông lại làm nghề chữa răng.

Kẹo bông ở Việt Nam: hội chợ và xe đạp

Ở Hà Nội, Sài Gòn những thập niên trước, kẹo bông là món không thể thiếu ở công viên Thủ Lệ, Thống Nhất, Tao Đàn, ở hội chợ Tết, hội chợ Giảng Võ. Ở nông thôn, người bán đạp xe chở máy quay kẹo chạy bằng bình ắc quy hoặc máy đạp chân, dừng ở sân trường, sân đình. Kẹo bông trắng tinh hoặc pha màu hồng, xanh. Có người bán buộc kẹo bông vào túi ni lông cho khỏi xẹp, treo lủng lẳng trên một cây sào.

Với trẻ con, xem quay kẹo bông còn vui hơn ăn: chiếc que xoay tròn, đám bông lớn dần, rồi được cầm một cây kẹo to hơn cả mặt mình.

Kẹo hồ lô: món du nhập

Kẹo hồ lô (tên tiếng Trung là tanghulu, "đường hồ lô") là trái cây xiên que — truyền thống là quả sơn tra (táo gai) đỏ, về sau là dâu tây, nho, quýt, cà chua bi — nhúng vào đường thắng nóng rồi để nguội cho lớp đường đông cứng thành vỏ giòn bóng. Đây là món ăn vặt mùa đông lâu đời ở miền Bắc Trung Quốc, nhất là Bắc Kinh.

Ở Việt Nam, kẹo hồ lô được nhiều người biết qua phim truyền hình Trung Quốc chiếu từ thập niên 1990, rồi xuất hiện ở phố đi bộ, chợ đêm, cổng trường. Khoảng những năm 2020, kẹo hồ lô lại thành "món trend" trên mạng xã hội ở nhiều nước châu Á. Vì vậy với người lớn tuổi, kẹo hồ lô là "kẹo trong phim"; với trẻ con hôm nay, nó là món ăn vặt thật.

Kẹo bông, kẹo hồ lô và an toàn

• Đường và răng: kẹo bông gần như là đường nguyên chất, kẹo hồ lô có lớp đường cứng — cả hai đều hại men răng nếu ăn nhiều. Nên súc miệng sau khi ăn.
• Phẩm màu: kẹo bông màu sặc sỡ ở hàng rong có thể dùng phẩm màu không rõ nguồn gốc.
• Bỏng: đường thắng làm kẹo hồ lô rất nóng, khi tự làm ở nhà trẻ không được đứng gần nồi đường.
• Hóc nghẹn: kẹo hồ lô với quả nguyên, que nhọn và lớp đường cứng không phù hợp cho trẻ nhỏ; nho, cà chua bi nguyên quả là nguyên nhân hóc thường gặp ở trẻ dưới năm tuổi.
• Vệ sinh: kẹo bông dễ hút ẩm, bụi; nên ăn ngay, chọn hàng có túi bọc.

Góc nhìn hôm nay

Máy làm kẹo bông gia đình loại nhỏ bán khá phổ biến, có thể dùng cho tiệc sinh nhật trẻ con. Kẹo hồ lô cũng có thể làm ở nhà với dâu tây, quýt, nho cắt đôi — người lớn thắng đường, trẻ lớn hơn xiên quả.

Đây cũng là dịp để kể với trẻ một sự thật thú vị: cây kẹo bông khổng lồ chỉ từ một thìa đường, và chính một nha sĩ đã góp phần làm ra cỗ máy quay nó. Biết vậy, trẻ ăn kẹo bông xong có khi tự giác đi đánh răng hơn.